*DZIEJE KRASNOPOLA*

            W „Wędrówkach po guberni augustowskiej w celu naukowym odbytych” z 1859 r. A. Połujański zapisał: „W sąsiedztwie osad filipońskich, o milę na zachód od Sejn, w dawnej puszczy leśnictw perstuńskiego i przełomskiego, w uroczysku Epidemia zwanem, Antoni Tyzenhauz podskarbi nadworny w. ks. Lit., założył miasto Krasnopol, któremu nadał przywileje d. 23 października 1784 r. w tych słowach w księgach grodzkich powiatu grodzieńskiego zapisane: „Przed aktami grodu stanął Tomkiewicz, dokument przez Eysymonta komornika pow. grodzieńskiego i gubernatora repartycji szczeberskiej podpisany do akt podał. Z władzy jeneralnej nad dobrami J. K. Mości stołowemi w. ks. Lit. administratora JW. Tyzenhauza podskarbiego w. ks. lit. mając zlecenie w puszczy J. K. Mości leśnictw perstuńskiego i przełomskiego zgodne lasy do gruntu wyrobienia wedle przysad miastom i wsiom pożytecznych z umówioną wolnością ludzi siedlić, więc upatrzywszy miejsce w obszerności, dobroci gruntu i odległości od miasteczek targowych podobne do zafundowania miasteczka w uroczysku Epidemia, wynoszące do włók 85 oprócz zajmiska i placów i mórg 300 za Pawłówką na pastwisko zostawione, oraz częścią dąbrowy od jeziora Gremzdów leżącej, w ograniczeniu miejskiem nieinkludowanej, ku wygodzie lasom zostawionej, na dąbrowie przy trakcie z Suwałk oraz z Wigier do Sejn idącym, na dobranem z konsyderacją miejscu, uplantowawszy ulicę, oznaczywszy rynek, porznąwszy place, tudzież w granicach zadeterminowawszy poletki, co jaśniej spisano jest w plancie jeometrycznej, pozwoliłem i t. d.” Dalej, dozwala brać drzewo bezpłatnie z puszczy na budowle i tym, którzy zechcą mieć place i grunty włóczny, udziela lat wolnych 5, tym zaś, którzy tylko zająć mając plac, udziela wolność na lat 8; dębt jednak z wycięcia wyłącza; z powodu niedostatku w bliskości łąk, oddaje cały okręg Biele Mąkinie nazwany, za opłatą corocznie do dworu szczeberskiego podatku postożnego od wozu gr. Pol. 10. Zastrzega przytem, aby budowle mieszkalne porządnie stawiane były podług modelu pruskiego ze szczytami u wierzchu załamanemi w wielkości podług wydanej miary, lub też większe, aby tylko nie mniejsze pod sztrofem i utratą siedliska. Dozwala w końcu obywatelom starać się u monarchy o przywileje wolności fundowania ratuszów i wprowadzenia sądów miejskich.

            Miasto to jednak nie doszło swej zamierzonej wielkości, bo z upadkiem moralnym fundatora jego, naciskane intrygami księdza Bortkiewicza przeora klasztoru księży Dominikanów sejneńskich i protegowanych przezeń żydów, ustąpić musiało wznoszącym się jednocześnie Sejnom; jednakże dziś dnia jest wielką i schludną wsią kościelną.”                 

            Krasnopol został założony w 1770 r., przez Macieja Eysymonta, według założeń Tyzenhauza jako miasto. Miało ono pełnić ważne funkcje gospodarcze dla folwarków i wsi królewskich leżących w kluczu pomorskim pomiędzy dobrami sejneńskich dominikanów a wigierskich kamedułów. Wytyczono je z wielkim rozmachem na miejscu uroczyska zwanego „epidemie”. Uposażono w 85 włók ziemi, 3000 morgów pastwisk nad rzeką Pawłówką, część dąbrowy nad jeziorem Gremzdy oraz w łąki w odległych Mąkiniach. Teren przeznaczony pod zabudowę miasta był za duży w stosunku do powolnego napływu osadników. W 1786 r. Krasnopol liczył tylko 94 rodziny i nie rozwinął się nigdy w duży ośrodek usługowo – handlowy. W 1792 r. zanotowano w nim jedynie 1 kramarza i 6 różnych rzemieślników. Był więc od samego początku tylko osadą rolniczą. Po rozbiorach władze pruskie powołały Komisję Porządkową, która miała opracować projekt poprawy sytuacji miast na terenie Prus Nowowschodnich oraz przedstawić wnioski dotyczące zmniejszenia ich liczby. Komisja przeprowadziła w latach 1799-1800 dokładny spis miasta i ich inwentarza.

            Według zebranych przez nią danych Krasnopol liczył 860 mieszkańców i 172 dymy (czyli budynki mieszkalne). Można więc przypuszczać, że w ciągu 10 lat zabudowa miasta i liczba mieszkańców podwoiły się. Wskazuje na to także zestawienie ilości rzemieślników. W 1800 r. było ich już 29 wśród nich: 6 szewców, 5 krawców, 2 bednarzy, 2 stolarzy, 2 garncarzy, 2 kuśnierzy, 2 grabarzy i po jednym kamieniarzu, szklarzu, kowalu, czapniku, ślusarzu, kołodzieju, strycharzu i cieśli. Domy były kryte gontem, jedynie 1 dachówka. Hodowano 137 koni, 170 wołów, 180 krów, 99 cieląt, 375 owiec, 614 świń.

            Nie wiadomo, jakie były wnioski Komisji Porządkowej dotyczące Krasnopola. Wiemy, że w wyniku jej pracy aż 9 miast w powiecie wigierskim zostało zamienionych na wsie, w tym cofnięto prawa miejskie w 1805 r. Berżnikom. Prawdopodobnie i Krasnopol podzielił ten sam los, bowiem już w spisach z czasów Księstwa Warszawskiego nie występuje jako miasto.

Najciekawsze zabytki w Krasnopolu:studniadawna stolarnia z wiatrakiemdrewniana kaplica św. Agaty

- klasycystyczny kościół p.w. Przemienienia Pańskiego

- drewniana kaplica św. Agaty

- dawna stolarnia z wiatrakiem

- studnia

Krasnopol z lotu ptaka

 klasycystyczny kościół p.w. Przemienienia Pańskiego